Pierwszy od ponad 100 lat nowy gatunek kota. Leopardus tilcayo z Boliwii waży ok. 1,4 kg

W boliwijskich lasach mglistych przez jakiś czas w domu mieszkało zwierzę, które okazało się dzikim kotem z nieznanego wcześniej gatunku. Miejscowy mieszkaniec znalazł je w lesie i wziął za domowego kociaka. Gdy zorientował się, z kim ma do czynienia, przekazał je do boliwijskiego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt. Opisany przez naukowców gatunek nosi nazwę Leopardus tilcayo. Zdaniem autorów publikacji w czasopiśmie „Current Biology” to pierwszy od ponad stu lat przypadek odkrycia i opisania zupełnie nowego, żyjącego gatunku kota.

Jak wygląda nowy kot

Leopardus tilcayo zamieszkuje Yungas, czyli wilgotne, górskie lasy na wschodnich stokach Andów w Boliwii. Zaklasyfikowano go do grupy niewielkich południowoamerykańskich kotów, które po angielsku nazywa się tiger cats (koty tygrysie). Zwierzęta te są do siebie bardzo podobne, więc na podstawie samego wyglądu trudno ustalić, do którego gatunku należy dany osobnik.

Kot jest mniejszy od przeciętnego kota domowego.

Jak go odkryto

Na trop nowego gatunku badacze natrafili dzięki osobnikowi z ośrodka rehabilitacji. Jego niewielkie rozmiary zwróciły uwagę Paoli Nogales-Ascarrunz, jednej z autorek badania. Początkowo inni specjaliści przypuszczali, że to przedstawiciel jednego ze znanych gatunków z rodzaju Leopardus. Nie zgadzały się jednak m.in. wzór plam i wygląd ogona.

Naukowcy zbadali więc DNA tego kota i drugiego podobnego osobnika, który również trafił do ośrodka. Następnie porównali ich genomy z materiałem od dzikich kotów z różnych części Ameryki Południowej.

1. Znalezisko: Kot z lasu trafia do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt
2. Podejrzenie: Rozmiary, wzór plam i ogon nie pasują do znanych gatunków
3. Genomy: Badacze analizują DNA dwóch osobników z ośrodka
4. Porównanie: Zestawienie z genomami 38 osobników rodzaju Leopardus
5. Wynik: Koty tygrysie to pięć gatunków, w tym nowy L. tilcayo

Źródło: Doniesienie PAP o pracy w Current Biology

Analiza objęła łącznie genomy 38 osobników z rodzaju Leopardus, w tym materiał z ośmiu okazów muzealnych. Na tej podstawie autorzy ustalili, że koty tygrysie tworzą pięć odrębnych gatunków. Cztery były już znane, a piąty to nieopisany wcześniej Leopardus tilcayo.

Nowy dla nauki, ale nie dla miejscowych

Zwierzę okazało się nowe dla nauki, ale nie dla miejscowej ludności. Mieszkańcy boliwijskich Yungas znali te koty od pokoleń i nazywali je tilcayo. Naukowcy zachowali tę nazwę w nazwie gatunkowej.

W tym samym badaniu opisano też nowy podgatunek kota z peruwiańskich Yungas, Leopardus tigrinus antisuyo. Jego nazwa nawiązuje do Antisuyu, jednej z czterech części dawnego imperium Inków.

Co wiadomo o jego życiu, a czego nie

Wiedza o L. tilcayo jest na razie bardzo skromna. Szczegółowo zbadano tylko dwa żywe osobniki i przeanalizowano nieliczne materiały z fotopułapek. Wydaje się, że kot poluje na niewielkie gryzonie i jest aktywny głównie nocą. Nie wiadomo, jak liczna jest jego populacja ani jak duży obszar zajmuje.

To ważne dla oceny stopnia zagrożenia. Obecna Czerwona Lista Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) większość kotów tygrysich opisuje wspólnie, zamiast oceniać je jako osobne gatunki. Autorzy przekazali organizacji swoje wyniki, licząc, że przy kolejnej ocenie każdy gatunek zostanie przeanalizowany osobno.

Może się wtedy okazać, że niektóre z nich są bardziej zagrożone, niż dotąd sądzono. Dotyczy to zwłaszcza L. tilcayo. Boliwijskie lasy należą do silnie przekształcanych ekosystemów, a zagrażają im wylesianie, rozwój rolnictwa, pożary wywoływane przez ludzi oraz górnictwo.

Eduardo Eizirik, biolog ewolucyjny i jeden z autorów badania, podkreślił, że odkrycie ma szerszy wymiar: „Pokazanie opinii publicznej, że nawet w tak dobrze znanej grupie jak koty nadal można odkrywać nowe gatunki, niesie ważne przesłanie. Na świecie wciąż istnieje wiele nieodkrytych gatunków, które mogą zniknąć, zanim w ogóle zdążymy je poznać”.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest Leopardus tilcayo?

To nowo opisany gatunek dzikiego kota z boliwijskich Yungas, górskich lasów na wschodnich stokach Andów. Waży ok. 1,4 kg i jest mniejszy od przeciętnego kota domowego. Należy do grupy kotów tygrysich.

Czy to naprawdę pierwszy nowy gatunek kota od ponad stu lat?

Tak twierdzą autorzy publikacji w „Current Biology”. Uznają to za pierwszy od ponad stu lat przypadek odkrycia i opisania zupełnie nowego, żyjącego gatunku kota. Jest to więc ocena badaczy, którą przytacza doniesienie PAP.

Skąd wzięła się nazwa „tilcayo”?

Tak nazywali te koty od pokoleń mieszkańcy boliwijskich Yungas. Naukowcy zachowali tę nazwę w nazwie gatunkowej.

Czy nowy kot jest zagrożony wyginięciem?

Na razie nie wiadomo. Nie znamy liczebności populacji ani zajmowanego obszaru, a IUCN większość kotów tygrysich ocenia dotąd łącznie. Autorzy przekazali organizacji swoje wyniki, licząc na osobną ocenę każdego gatunku. Lasom w regionie zagrażają wylesianie, rolnictwo, pożary i górnictwo.

Źródła

• Katarzyna Czechowicz (PAP), Naukowcy odkryli pierwszy od ponad 100 lat nowy gatunek kota, Nauka w Polsce, 2026-10-08

Widzisz błąd albo nieścisłość? Napisz - poprawię i dopiszę datę aktualizacji.