Tysiąc kości sprzed 240 mln lat. Miedary kryją największy znany zbiór tanystrofów
Na stanowisku w Miedarach w woj. śląskim paleontolodzy znaleźli około tysiąca kości co najmniej 25 tanystrofów, długoszyjnych gadów sprzed 240 mln lat. To według badaczy największy znany zbiór ich szczątków.
- Stanowisko w Miedarach (woj. śląskie) dało około tysiąca kości, w tym kości czaszki, należących do przynajmniej 25 osobników tanystrofów.
- Według paleontologów to największy znany na świecie zbiór szczątków tych gadów, które żyły ok. 240 mln lat temu.
- Dla porównania: na 60 stanowiskach w Niemczech przez 200 lat znaleziono około 200 kości tanystrofa.
- Znaleziono też pierwsze kości czaszki tanystrofa spoza Szwajcarii i Włoch.
- Dane pochodzą z komunikatu PAP i rozmowy z badaczem. Część wniosków o trybie życia zwierząt to hipotezy.
Tanystrof to gad z okresu triasu, który żył około 240 milionów lat temu, jeszcze przed erą dinozaurów. Występował także na terenach dzisiejszej Polski. Gatunek znaleziony w Miedarach, Tanystropheus conspicuus, był wodnym drapieżnikiem polującym z zasadzki. Mógł mieć nawet 7 metrów długości, co czyni go jednym z najdłuższych gadów środkowego triasu. Jego ekstremalnie długa szyja stanowiła mniej więcej połowę długości ciała.
Przeczytałem komunikat PAP z wypowiedziami dra Adama Rytela z Instytutu Paleobiologii PAN. W tekście nie ma odwołania do konkretnej publikacji w czasopiśmie naukowym, więc opieram się na relacji i cytatach badacza.
Co znaleziono w Miedarach
Zbiór liczy około tysiąca kości, w tym unikatowe kości czaszki. Należały do przynajmniej 25 osobników w różnym wieku. Stanowisko leży w powiecie tarnogórskim w woj. śląskim. Od 2014 r. prowadzą tam wykopaliska naukowcy z Instytutu Paleobiologii PAN i Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Zwierzę znano nauce od lat 40. XIX wieku, ale wiele aspektów jego biologii pozostawało przedmiotem dyskusji. Materiał do analizy był ubogi i nie zawsze dobrze zachowany, bo kości bywały spłaszczone, a nie trójwymiarowe. Miedary zmieniają ten obraz.
- Nigdzie indziej nie ma stanowiska z takim nagromadzeniem szczątków tanystrofa i na dodatek zachowanych trójwymiarowo - powiedział PAP dr Adam Rytel, którego obroniona właśnie praca doktorska dotyczyła tanystrofów z Miedar. Według niego znalezione szczątki pozwalają odtworzyć anatomię prawie całego szkieletu.
Skalę zbioru Rytel ilustruje porównaniem z Niemcami: przez 200 lat na wszystkich 60 tamtejszych stanowiskach ze szczątkami tanystrofa znaleziono 200 kości. Z jednego stanowiska w Miedarach w ciągu kilkunastu lat badacze mają ich, jak mówił, kilkakrotnie więcej.
- lata 40. XIX w.Tanystrof jest znany nauce
- 2014Początek wykopalisk w Miedarach
- 2026Komunikat PAP o największym znanym zbiorze szczątków tanystrofa
- lata 40. XIX w.: Tanystrof jest znany nauce
- 2014: Początek wykopalisk w Miedarach
- 2026: Komunikat PAP o największym znanym zbiorze szczątków tanystrofa
Od młodocianych po dojrzałe osobniki
Szczątki pochodzą zarówno od młodocianych osobników o długości około metra, jak i od dużych, dojrzałych, długich nawet na siedem metrów. Rytel oszacował długość zwierząt na podstawie kręgów szyjnych, które są bardzo charakterystyczne z punktu widzenia paleontologa. Najmniejsze miały 5 cm długości, największe 40 cm.
Na Śląsku odkryto też pierwsze kości czaszki tanystrofa spoza Szwajcarii i Włoch. Tak obfity materiał pozwolił badaczom przeanalizować m.in. budowę szyi, sposób jej ewolucji i styl życia zwierzęcia.
Środowisko i tryb życia: co jest hipotezą
Około 240 milionów lat temu Miedary leżały w klimacie tropikalnym, w przybrzeżnej strefie morza. Kości gromadziły się na dnie, nanoszone przez sztormowe prądy wody. Według paleontologa to dziś najbardziej obfite w skamieniałości i najdalej na północ wysunięte stanowisko ze szczątkami tanystrofów.
Dlaczego tych zwierząt było tu tak wiele? Rytel mówi o spekulacji. Badacze uważają, że tanystrof najprawdopodobniej wolał środowiska przybrzeżne, takie jak płytkowodne laguny, a nie otwarte akweny. Zwierzęta były prawdopodobnie niemal wyłącznie rybożerne, choć mogły polować też na głowonogi i inne zwierzęta wodne.
Rytel żartobliwie nazywa Miedary „geriatrycznym jeziorkiem" dla tanystrofów. Znalezione osobniki są już naprawdę duże, a niektóre mają zwyrodnienia, prawdopodobnie związane z wiekiem starczym, np. zmiany nowotworowe albo nietypowe zrośnięcia kości.
Źródłem jest komunikat prasowy z wypowiedziami badacza, a nie recenzowana publikacja. Określenie „największy na świecie" to ocena paleontologa. Wnioski o preferowanym środowisku, diecie i „geriatrycznym" charakterze stanowiska autorzy przedstawiają jako przypuszczenia („najprawdopodobniej", „prawdopodobnie"). Wykopaliska nadal trwają, więc liczby mogą się zmienić.
Co dalej
Sezonowe wykopaliska w Miedarach wciąż trwają. Paleontolodzy analizują kolejne szczątki, nie tylko tanystrofów, ale też licznych innych gadów, płazów i ryb.
Pytania i odpowiedzi
Czym był tanystrof?
To długoszyjny gad z triasu, który żył ok. 240 mln lat temu, przed erą dinozaurów. Gatunek z Miedar, Tanystropheus conspicuus, był wodnym drapieżnikiem polującym z zasadzki i mógł mieć do 7 metrów długości.
Ile kości tanystrofa znaleziono w Miedarach?
Według komunikatu PAP około tysiąca, w tym kości czaszki, należących do przynajmniej 25 osobników w różnym wieku. Badacze określają to jako największy znany zbiór szczątków tanystrofów na świecie.
Dlaczego ten zbiór jest tak cenny?
Kości są zachowane trójwymiarowo, a nie spłaszczone, i pozwalają odtworzyć anatomię prawie całego szkieletu. Znaleziono też pierwsze kości czaszki tanystrofa spoza Szwajcarii i Włoch.
Czy wykopaliska w Miedarach wciąż trwają?
Tak. Sezonowe prace prowadzą naukowcy z Instytutu Paleobiologii PAN i Uniwersytetu Warszawskiego od 2014 r. Analizowane są też szczątki innych gadów, płazów i ryb.
Źródła
Piotr Olszewski
Autor Przełomowego. Codziennie czyta prace z arXiv, Nature, Science i komunikaty uczelni, a opisuje tylko te, które coś zmieniają. Każdą liczbę podaje ze źródłem.
Jak wybieram i sprawdzam prace →Widzisz błąd albo nieścisłość? Napisz - poprawię i dopiszę datę aktualizacji.
