Zimą 2024 w lodzie Antarktydy otworzyła się polynia o powierzchni do 89 121 km²

Zimą 2024 roku w Zatoce Breid, we wschodniej części Antarktydy, w zwartej pokrywie lodu morskiego otworzyła się ogromna przestrzeń otwartej wody. Takie miejsce nazywa się polynią. Autorzy pracy opublikowanej w Geophysical Research Letters opisują to zdarzenie jako bezprecedensowe: zimowa polynia na otwartym oceanie osiągnęła maksymalnie 89 121 km². Komentarz w Nature porównuje ten obszar do wielkości Portugalii.

Co dokładnie się stało

Według abstraktu autorzy udokumentowali polynię 4 sierpnia 2024 roku. Zanim się otworzyła, lód był już wyraźnie osłabiony. Jego zagęszczenie spadło z ok. 96% na początku lipca do poniżej 25% do 30 lipca 2024 roku. Autorzy piszą o istotnym "wstępnym przygotowaniu" zimowej pokrywy lodowej, czyli o jej osłabieniu jeszcze przed samym otwarciem wody.

1. początek lipca 2024Zagęszczenie lodu morskiego wynosi ok. 96%
2. lipiec - sierpień 2024Przechodzi sześć intensywnych rzek atmosferycznych
3. 30 lipca 2024Zagęszczenie lodu spada poniżej 25%
4. 4 sierpnia 2024Udokumentowana polynia, maksymalnie 89 121 km²

1. początek lipca 2024: Zagęszczenie lodu morskiego wynosi ok. 96%
2. lipiec - sierpień 2024: Przechodzi sześć intensywnych rzek atmosferycznych
3. 30 lipca 2024: Zagęszczenie lodu spada poniżej 25%
4. 4 sierpnia 2024: Udokumentowana polynia, maksymalnie 89 121 km²

Rzeki atmosferyczne i ciepły ocean

Rzeki atmosferyczne to wąskie pasma, którymi atmosfera przenosi duże ilości wilgoci. Zdaniem autorów to właśnie sześć intensywnych takich epizodów w lipcu i sierpniu 2024 roku złożyło się na powstanie polynii. Abstrakt podaje następujące parametry:

• transport wilgoci w stronę bieguna powyżej 600 kg m⁻¹ s⁻¹, czyli ekstremalny (powyżej 99. percentyla),
• wiatry północne i zwiększone promieniowanie długofalowe skierowane ku powierzchni,
• atmosferyczne fale ciepła z anomalią ocieplenia ok. 19°C,
• większe opady śniegu, ok. 0,9 mm ekwiwalentu wody na dobę,
• duże strumienie ciepła, ok. 97 W m⁻², które utrudniały narastanie lodu.

Po stronie oceanu autorzy wskazują na upwelling napędzany zasysaniem Ekmana i większą energię kinetyczną wirów. Miały one przyczynić się do ocieplenia górnej warstwy oceanu o ok. 0,6°C oraz do utrzymywania się morskich fal ciepła. To z kolei zwiększało strumień ciepła z oceanu do lodu.

1. Rzeki atmosferyczne: Sześć epizodów w lipcu i sierpniu 2024 przynosi ciepło i wilgoć
2. Atmosfera: Wiatry północne, fale ciepła, śnieg i strumienie ciepła hamują wzrost lodu
3. Ocean: Upwelling i wiry ogrzewają górną warstwę o ok. 0,6°C
4. Polynia: Osłabiony lód ustępuje, otwiera się woda do 89 121 km²

Źródło: Swain i in., Geophysical Research Letters, 2026

Wniosek autorów jest taki, że do powstania polynii doprowadziło połączenie powtarzających się ekstremalnych rzek atmosferycznych i zwiększonego dopływu ciepła z oceanu.

Tło: lód wokół Antarktydy

Komentarz w Nature przypomina, że zasięg lodu morskiego wokół Antarktydy wyraźnie zmalał w ciągu ostatniej dekady. Według serwisu zmianę napędzają naturalna zmienność i zmiana klimatu wywołana przez człowieka. Nature zaznacza też, że rosnące średnie temperatury to nie jedyna przeszkoda dla odbudowy lodu. Dostępny mi fragment komentarza nie rozstrzyga jednak, jaką część udziału w tej konkretnej polynii miało ocieplenie klimatu. Abstrakt pracy też tego nie ocenia.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest polynia?

To duża przestrzeń otwartej wody wśród lodu morskiego. W tym przypadku polynia powstała na otwartym oceanie, w środku zimowej pokrywy lodowej, a nie przy brzegu lądu.

Jak duża była polynia w Zatoce Breid?

Według abstraktu jej maksymalna powierzchnia wyniosła 89 121 km². Nature porównuje ten obszar do wielkości Portugalii.

Czy to wina zmiany klimatu?

Abstrakt tego nie rozstrzyga. Autorzy wskazują bezpośrednie przyczyny: sześć intensywnych rzek atmosferycznych i ciepło oceanu. Nature pisze ogólnie, że spadek lodu wokół Antarktydy napędzają naturalna zmienność i zmiana klimatu.

Czy praca jest recenzowana?

Tak, ukazała się w czasopiśmie Geophysical Research Letters 27 września 2026 roku. Komentarz w Nature z 6 października 2026 roku jest tekstem informacyjnym o tej pracy.

Źródła

• Swain J. i in., Unprecedented Open-Ocean Polynya in Breid Bay, East Antarctica in Winter 2024, Geophysical Research Letters, 2026-09-27
• Nature - Unprecedented hole opened up in Antarctic winter sea ice, 2026-10-06

Widzisz błąd albo nieścisłość? Napisz - poprawię i dopiszę datę aktualizacji.